Zoek
Homepage Sociale Innovatie Onderzoek Over ons

Experiment Sociale Innovatie in de Ouderenzorg bij BrabantZorg

Hoe zorgen we ervoor dat de ouderenzorg toegankelijk en betaalbaar blijft en van een hoge kwaliteit? En dat de mensen die er werken dat met plezier blijven doen? Die vragen stonden aan de basis van het experiment‘Sociale innovatie in de ouderenzorg’, dat het lectoraat van 2010 tot 2013 uitvoerde. Dat deden we samen met drie verpleeghuizen van BrabantZorg. Onze opdrachtgever was ActiZ, de brancheorganisatie van de ouderenzorg.

ActiZ gaf ons in 2010 een heldere opdracht mee: ‘Ontwerp een nieuw zorgorganisatiemodel dat een positief effect heeft op de kwaliteit van de zorg, het werk en de bedrijfsvoering’. Natuurlijk kun je zo’n model van bovenaf ontwerpen en in de praktijk testen hoe dat werkt. Maar wat gebeurt er als je de medewerkers zelf aan de slag laat gaan? Als je hen alle ruimte geeft om nieuwe organisatievormen te bedenken en deze op de werkvloer te implementeren? Waar komen zij dan uit? Dat wilden we in dit project graag onderzoeken; BrabantZorg gaf ons daarvoor ruim baan.

Uitvoering met drie teams
Met drie teams van BrabantZorg gingen we met de opdracht aan de slag. Dat deden we in vier fases. De eerste fase was de droomfase, waarin elk team nadacht over de ideale arbeidssituatie, voor de cliënten en voor henzelf. In de tweede fase werkten ze deze dromen uit in concrete plannen. In de derde fase implementeerden ze de plannen in de dagelijkse praktijk, om vervolgens in fase vier de ervaringen te evalueren. In alle fases traden de onderzoekers van het lectoraat als procesbegeleiders op. Daarnaast deed het lectoraat - met de inzet van studenten - een nulmeting en een eindmeting van de klant- en medewerkertevredenheid en de effecten op de bedrijfsvoering.

Resultaten voor BrabantZorg
Op 18 juni 2013 presenteerden we de resultaten van het experiment. Die waren er op verschillende niveaus. Ten eerste hebben de deelnemende teams van BrabantZorg een aantal idealen uit hun droomfase gerealiseerd. Zo is het eerste team kleinschaliger gaan werken met zelfsturende teams. Het tweede team is effectiever gaan samenwerken met familieleden van cliënten. En binnen het derde team is meer aandacht gekomen voor de individuele kwaliteiten van de medewerkers.

Maar ook op breder niveau zijn er binnen BrabantZorg resultaten geboekt. Zo maken teams gebruik van ict-middelen, waardoor de interactie met familieleden is toegenomen en er meer tijd is voor de cliënt. Daarnaast is de tevredenheid van de cliënten op deze afdelingen gestegen en het ziekteverzuim van de medewerkers gedaald. Ook is er onder de medewerkers meer ruimte voor creativiteit en eigen initiatief en heerst er een sterker gevoel van zelfvertrouwen.

Handreiking voor andere zorgorganisaties
Tot slot zijn er resultaten geboekt op brancheniveau. Zo heeft het lectoraat op basis van het experiment de ‘Handreiking sociale innovatie in de ouderenzorg’ geschreven, die ActiZ aan alle ouderenzorgorganisaties ter beschikking heeft gesteld. Deze handreiking geeft ondersteuning aan zorgorganisaties die aan de slag willen met sociale innovatie en daarbij de ruimte willen geven aan het initiatief van medewerkers. Het document bevat instrumenten en hulpmiddelen waarmee zorgorganisaties hun eigen proces van vernieuwing kunnen opstarten.

Kennisoverdracht en vervolgonderzoek
Ook al is het officiële project inmiddels afgerond, bij BrabantZorg gaat het verder. Sociale innovatie is deel van de strategie geworden en alle teams die dat willen, kunnen ermee aan de slag.

Onderzoeker Anneke Offereins geeft een vervolg aan het experiment met haar promotieonderzoek naar organisatieverandering van onderop in de verpleeghuiszorg. Zijn medewerkers in staat om organisatieverandering te initiëren en door te voeren, zodat ze de passie voor hun werk en het contact met de cliënten terugkrijgen? En: wat hebben ze daarvoor nodig? Wanneer lukt dat wel en wanneer niet? Deze vragen staan centraal in het promotieonderzoek. Verder zal Offereins aanvullend onderzoek doen bij diverse zorgorganisaties die bezig zijn met organisatievernieuwing. Offereins promoveert aan de Universiteit van Utrecht en beoogt dit onderzoek in 2017 af te ronden.

Tot slot organiseert het lectoraat samen met ActiZ met enige regelmaat een Kenniscafé Sociale Innovatie waarin medewerkers, beleidsmakers, managers of bestuurders van verschillende zorgorganisaties kennis kunnen uitwisselen rondom actuele thema’s in de ouderenzorg.

Voor het onderwijs verzorgen we een cursusblok ‘Sociale innovatie in de zorg’ binnen de deeltijdstudie Human Resource Management aan de Hogeschool Utrecht. Studenten gaan aan de slag met het thema sociale innovatie en gebruiken de inzichten voor het opzetten van hun eigen praktijkonderzoek.

Filmpje
BrabantZorg start Experiment Sociale Innovatie

Contactpersonen 
Anneke Offereins - anneke.offereins@hu.nl